Door seksuoloog Lobke Borger
Testicle Talks
Waarom intimiteit belangrijker is dan seks
Er wordt vaak gedacht dat intimiteit en seksualiteit hetzelfde zijn, maar dat is niet het geval. Seksualiteit gaat over verlangen, opwinding en seksueel contact. Intimiteit gaat over veiligheid, verbondenheid en nabijheid. Een knuffel, een hand vasthouden of even tegen elkaar aanliggen zonder doel. Juist die intimiteit is tijdens behandeling van belang voor jezelf en voor je relatie.
Want als fysieke intimiteit minder wordt, zie je vaak dat ook de emotionele intimiteit onder druk komt te staan. Minder aanraken betekent vaak ook minder praten over angst, behoeften en kwetsbaarheid. Terwijl je juist van elkaar wil weten: “Hoe gaat het écht met jou?” Dat is zeker niet omdat partners niet willen, het is vaak omdat afstand langzaam een gewoonte is geworden.
Ziekte zet het lichaam in overlevingsstand en je zenuwstelsel staat op spanning. Alles is gericht op herstel, controle en veiligheid. Je zin in seks kan verdwijnen of seks kan ingewikkeld voelen. Maar het verlangen naar nabijheid, verbondenheid en veiligheid verdwijnt meestal niet. Alleen de vorm kan soms veranderen en dat is volkomen normaal.
Toch zie ik in de praktijk vaak gebeuren dat als seks tijdelijk moeilijk is, ook de aanraking stopt. Als er niet meer wordt aangeraakt, ontstaat er voorzichtigheid. Die voorzichtigheid kan omslaan in vermijding en vermijding voelt als afstand. En door afstand in een periode waarin je elkaar juist nodig hebt ontstaat stress en psychische belasting. Terwijl jullie al genoeg psychische belasting dragen.
Intimiteit doet iets fundamenteels, het kalmeert het zenuwstelsel. Een hand op je arm verlaagt spanning, tegen elkaar aanliggen geeft veiligheid en het lichaam ontspant wanneer het voelt: “ik ben niet alleen”. Blijf elkaar aanraken zonder dat het hoeft te leiden tot seks. Het hoeft geen opstap te zijn naar seks, het mag op zichzelf bestaan.
Maar hoe kun je dat nu concreet doen?
- Plan bewust momenten van nabijheid. Spreek één of twee momenten per week af waarop jullie samen zijn zonder agenda. Even geen medische gesprekken en geen prestatiedruk. Twintig minuten naast elkaar in bed of op de bank, een hand vasthouden of een arm om elkaar heen. Het doel is verbinding en niet opwinding.
- Doe dagelijks de zes-seconden-kus of knuffel. Dat klinkt eenvoudig maar het werkt krachtig. Een kus of omhelzing die net iets langer duurt dan een snelle hoi of doei. Lang genoeg om echt te landen bij elkaar. Het herinnert jullie lichamen eraan dat jullie meer zijn dan patiënt en mantelzorger.
- Houd het bed vrij van medische termen. Als angst of medische zorgen vooral in bed worden besproken, raakt die plek verbonden met spanning. Plan daarom overdag een vast moment om zorgen te delen. Zo blijft de slaapkamer ook een plek van rust en nabijheid.
- En blijf samen lachen. Hoe serieus de situatie ook is, humor creëert lucht. Een grapje, een inside joke of samen een grappige serie of film kijken. Maar ook samen grappige herinneringen ophalen. Humor zorgt voor verbinding.
Voor een lichaam in overlevingsstand is aanraking soms het beste medicijn.