De diagnose zaadbalkanker kan iedere man treffen. Maar als je er snel bij bent, dan is de kans op genezing zo’n 99 procent. Dat hoge genezingspercentage betekent niet dat tijd niet van belang is. Waarom eigenlijk? En hoe snel is snel? Uroloog-oncoloog Richard Meijer van UMC Utrecht legt uit waarom je veranderingen aan je zaadbal serieus moet nemen.
Waarom maakt vroege ontdekking zo veel verschil?
“Dat we uitgezaaide zaadbalkanker vaak ook kunnen genezen is gunstig. Bij veel andere vormen van kanker is dat heel anders. Maar hoe beperkter de ziekte is wanneer we starten met behandelen, hoe groter de kans op volledige genezing en het voorkomen van uitzaaiingen is. Belangrijk dus om afwijkingen niet weken of maanden te negeren. Er hangt nog een taboe rondom het openlijk praten over geslachtsdelen, vooral bij jonge mannen. Daardoor zien we helaas regelmatig mannen die iets voelen en het voor lange tijd wegwimpelen. Dat kan effect hebben op het ziekteverloop.”
“”
“Bij patiënten die we controleren zien we op een scan soms al binnen zes tot acht weken heel duidelijke groei.”
Hoe snel kan zaadbalkanker groeien?
“Dat is moeilijk in een getal vast te leggen. Wat we zeker weten, is dat zaadbalkanker zich snel kan ontwikkelen. Bij patiënten die we controleren zien we op een scan soms al binnen zes tot acht weken heel duidelijke groei. Bij veel andere soorten kanker kan het maanden duren voordat zo’n verschil zichtbaar wordt. Daarom wordt bij een sterke verdenking op zaadbalkanker ook zo snel gehandeld. De operatieve verwijdering van de aangedane bal is vaak binnen 48-72 uur na het stellen van de diagnose.”
Speelt het behoud van vruchtbaarheid een rol tijdens de behandeling?
“We behandelen vaak jonge mannen die nog aan het begin van hun leven staan. Die zijn misschien helemaal niet bezig met een kinderwens. Maar over een paar jaar kan dat anders zijn. Waar artsen vroeger vooral probeerden zo snel mogelijk de aangedane zaadbal te verwijderen, is er tegenwoordig meer aandacht voor wat die verwijdering later kan betekenen.
We kijk nu actiever naar mogelijkheden om de vruchtbaarheid te behouden, bijvoorbeeld door vóór de operatie of behandeling zaad in te vriezen. Samen met een fertiliteitsteam nemen we hier bewust de tijd voor, in plaats van overhaast te opereren en daarna wel verder te zien. Dat is een flinke verandering ten opzichte van 15 jaar geleden.”
“”
“Mijn advies is dus: controleer minimaal eens per maand je ballen.“
Wat kun je zelf doen?
“Check jij je ballen nog niet regelmatig? Begin ermee! Als je weet hoe je eigen lichaam normaal aanvoelt, valt een kleine verandering eerder op. Ik zie met regelmaat patiënten die een afwijking hebben van 2 centimeter of groter. In veel gevallen had het al eerder herkend, en dus behandeld, kunnen worden. Soms wordt een afwijking pas serieus genomen als die echt groot wordt.
Mijn advies is dus: controleer minimaal eens per maand je ballen. Het kan gemakkelijk tijdens een douchebeurt. En voel je iets afwijkends, wuif het niet weg, maar stap over de gêne heen en laat ernaar kijken door een dokter.”
Kortom: zorg goed voor je ballen en check ze regelmatig.
Ook Stichting Zaadbalkanker adviseert mannen hun ballen in elk geval maandelijks te controleren en bij veranderingen direct een afspraak te maken met de huisarts. Mogelijke signalen van zaadbalkanker zijn onder andere een groter wordende zaadbal, een verharding of knobbel of een zwaar of dof gevoel in of rond de balzak.